و بدست آمده نوشته‌ايست كه در فيّوم واقع در مصر يافته‌اند و روى پاپيروس ( كاغذ حصيرى قديم ) نوشته‌اند - وست - متخصّص اين زبان عقيده دارد كه اين نوشته متعلّق بقرن دوم هجرى يا هشتم ميلادى است كتابهاى دوره ساسانى به اين زبان نوشته ميشد و لكن كتبي كه از دوره ساسانيان بما رسيده باشد خيلى كم است وست كتب پهلوى را كه اكنون در دست است باستثناى آوستا متعلّق بقرون بعد از دورهء ساسانى ميداند كتب مزبوره را عالم مذكور بسه قسمت تقسيم مىكند : - ترجمه‌ها و تفسير آوستا - كتبي كه راجع بمسائل يا امور مذهبى و مشتمل بر 82 كتاب يا رساله است « 1 » و كتب غيرمذهبى « 2 » غير از اينها كتبى بوده كه در قرون اوّليه دوره اسلامي وجود داشته و به عربى ترجمه كرده بودند و ليكن اكنون از اصل يا ترجمه آنها چيزى در دست نيست زبان پهلوى در قرن دوّم و سوّم هجرى ( هشتم نهم ميلادى ) هنوز متداول بوده و موافق آثارى براى كتابت زرتشتيان تا قرن يازدهم ميلادى ( پنجم هجرى )

--> ( 1 ) - معروفترين كتب مذهبى از اينقرار است : 1 - دين‌كرت ( كاردين ) در قرن سوم ( نهم ميلادي ) تدوين شده و حاوي تاريخ و ادبيّات و سنن زرتشتى است ب - بندهشن ( اساس‌دهنده ) متعلّق بقرن پنجم هجرى ( يازدهم ميلادى ) است ج - داتستان دينيك ( عقايد مذهبي ) در قرن سوّم هجرى ( نهم ميلادى ) تدوين شده د - ديناي مىنيوگ خرد ( عقايد روح حكمت ) ه - ارتاوير افنامك ( بعضى ارته و اردى نوشته‌اند ولي وست چنين نوشته ) راجع باختلالى كه در مذهب زرتشت از جهت استيلاي يونانيها پديد آمد و رونقى كه در زمان ساسانيان يافت تصوّر ميكنند كه بين قرن سوم و هفتم هجرى ( 9 و 14 ميلادى ) نوشته شده و - شكند گومانيك وىجار در دفاع از مذهب زرتشت ( 2 ) - معروفترين كتابهاى غيرمذهبى از اين قرار است : 1 - كارنامك ارت‌خشير پاپكان ( زالمان پاوكان نوشته ) اين كتاب بروايتى در آخر قرن ششم ميلادى نوشته شده ولى وست بقرون بعد مربوط ميدارد ب - يات كارزريران ( شاهنامه گشتاسب يا پهلوى ) كه بعضي مربوط بسنه پانصد ميلادى ميدانند ج - درخت آسور د - خسرو كواتان و غلام پيشخدمت او ه - مدوّن قوانين اجتماعى پارسيها در زمان ساسانيان و - شطرنج نامه ز - اسلوب نامه‌نويسى ح - ترتيبات قرارداد ازدواج ط - عجائب مملكت سكستان ي - فرهنگ پهلوى